معرفی رشته مهندسی شهرسازی

معرفی رشته مهندسی شهرسازی

شهرسازی و گرایش های متنوع آن تقريباً يك رشته علمي جديد است كه ريشه هاي آن را بايد در پاره اي علوم كاربردي از قبيل معماري، معماري منظر، مهندسي عمران و علوم اجتماعي و رفتاری دانست. دپارتمان های آموزش شهرسازي در طول قرن گذشته در سراسر دنیا بر دامنه اي از تخصص هاي متفاوت متمركز شده اند.

متخصص شهرسازي فردي است كه مي‌تواند در زمنيه طراحي شهري يا برنامه‌ريزي شهري فعاليت كرده و عامل توسعه شهري شود. دانش شهرسازي‌ به‌ بررسي‌ كليه‌ تحولات‌ اجتماعي‌، اقتصادي‌، سياسي‌ و فيزيكي‌ يك‌ شهر مي‌پردازد و تلاش‌ مي‌كند كه‌ روابط‌ موجود در يك‌ شهر را در قالب‌ يك‌ نظام‌ هماهنگ‌، مديريت‌ و سازماندهي‌ كند و متخصص‌ شهرسازي‌ نيز كسي‌ است‌ كه‌ با مطالعه‌ و بررسي‌ روابط‌ اجتماعي‌، اقتصادي‌، سياسي‌ و فرهنگي‌ حاكم‌ در شهر، برنامه‌اي‌ بسامان‌ و مطبوع‌ براي‌ يك‌ شهر ارائه‌ مي‌دهد. برنامه‌اي‌ كه‌ تصويرگر سيماي‌ شهر در آينده‌ است‌.

معرفی رشته مهندسی شهرسازی

مهندسی شهرسازی یکی از رشته های پر اهمیت و جذاب در مجموعه رشته های آزمون سراسری است که داوطلب در گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی می تواند آن را انتخاب کند.

در نیم قرن اخیر توجه بسیاری به رشته مهندسی شهرسازی شده است و دانشکده و کالج های معروف بسیاری به آن روی آورده اند. این رشته، امروزه، کمک شایانی به حل معضلات در سطح شهر و کل جوامع کرده است و توانسته جایگاه ویژه ای برای خود کسب کند.

 

در کشور ما نیز نیاز بسیاری به متخصص و کارشناس در این رشته احساس شده و می شود و دانشگاه های مختلفی، سعی بر تاسیس و ایجاد این رشته نموده اند. در سطح مدیران کشور نیز، نیاز اساسی به رشته ای همچون شهرسازی احساس شده است و بسیاری از مدیران شهری سعی در فرا گرفتن این دانش، بصورت دانشگاهی و غیره داشته اند. به عنوان نمونه، در حالی که تا چند سال پیش، معدودی از شهرداران در سطح کشور، دارای تحصیلات در زمینه شهرسازی بودند، اما امروزه، این تعداد به شدت افزایش یافته و کم کم سایر مدیران نیز نیاز به کسب این دانش را احساس نموده اند.

 

 علاوه بر انجام عملیات عمرانی، محاسبات سازه، بحث های معماری و ... که اکثرا بر روی تک بنا و یا یک محدوده مشخص متمرکز هستند، نیاز بسیار زیادی به رشته ای همچون شهرسازی احساس می شود تا بتواند علاوه بر این مباحث، در سطحی کلان تر وارد صحنه شده و بتواند مباحثی همچون اقتصاد، روان شناسی،  آمار، سوانح طبیعی (زلزله و ...)، مدیریت، حمل و نقل، ترافیک و ... را با مسائل فوق ترکیب کرده و نتیجه ای بهینه را سبب شود. رشته شهرسازی، در واقع مفصلی بین علوم گوناگون است، از علوم انسانی گرفته، تا علوم فنی و مهندسی، همانند عمران، تاسیسات، ترافیک، حمل و نقل و ...  و هنر، همانند طراحی، معماری و ... .

 

 محورهای اصلی رشته مهندسی شهرسازی

در اين‌ رشته‌ حداقل‌ 6 محور اصلي‌ وجود دارد كه‌ در برنامه‌ريزي‌ و طراحي‌ شهر سرنوشت‌ ساز است‌. اين‌ 6 محور عبارتند از:

1-    برنامه ريزي کالبدی و فیزیکی

2-   برنامه ريزي و طراحی شبکه های حمل و نقل

3-   برنامه ريزي محیطی 

4-   برنامه ريزي شبکه هاي زيرساختي 

5-   مدیریت شهری و برنامه ريزي زمین و مسکن 

6-    طراحي شهري و طراحی فضاهای شهری

ترکيب اين شش دانش، متخصصان را قادر مي کند که تماميت پديده ي شهر را مورد شناسايي قرار دهند و براي هدايت و کنترل توسعه ي آن تلاش کنند.

بازار کار

این رشته هم اکنون در سطح جهانی دارای بازار کار فراوانی است و به علت نوپا بودن و همچنین به علت آن که دارای زمینه های کاری متفاوت و متنوعی است، هنوز بازار کار آن اشباع نشده است. توجه به این نکته حائز اهمیت است که تا چند سال پیش، این رشته تنها در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری وجود داشته است و به تازگی در مقطع کارشناسی نیز فعالیت هایی صورت گرفته است، بنابراین با بازار کار اشباع از نیروی کار مواجه نیستیم.

 از آن جا که این فارغ التحصیلان علاوه بر توانایی های یک مهندس شهرساز، از نظر علمی و نظری وپژوهشی در یک زمینه خاص، معلومات بیشتری دارند، بدین جهت کارایی بیشتری نیز دارند و از مطالب فراگرفته شده می توانند در زمینه های طراحی و محاسباتی دقیق و تخصصی تر و همچنین پژوهشی ، استفاده نمایند. این گونه فارغ التحصیلان ضمن آن که می توانند در تمام محلیهای جذب فارغ التحصیلان کارشناسی مشغول به کار گردند، مسوولیتهای بالاتر و سنگین تر علمی،پژوهشی و اجرایی را به عهده می گیرند. پس از پایان دوره دکترای تخصصی ، امکان همکاری در دانشگاهها و سایر مراکز علمی و پژوهشی به عنوان عضو هیات علمی برایشان میسر می گردد.

 

زمینه های کاری رشته شهرسازی در ایران بسیار متفاوت و متنوع است، در بخش دولتی، در سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، شهرداریها، وزارت کشور، استانداری ها و سایر ارگان های وابسته به وزارت کشور، وزارت راه و شهرسازی و... و در بخش خصوصی، در شرکت های مهندسین مشاور شهرسازی، معماری، برنامه ریزی منطقه ای و ... . در ذیل به برخی از زمینه های کاری اشاره می شود:

1-    تهیه طرحهای شهری و منطقه ای (جامع، تفصیلی، ساختاری، شهرستان، هادی)

2-    مشاوره در امور شهری و منطقه ای به مدیران و مسئولان رده بالا.

3-    فعالیت در شهرداری ها.

4-    فعالیت در استانداری ها.

5-    فعالیت در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی

6-    فعالیت در سازمان نظام مهندسی و ساختمان

7-    فعالیت در وزارتخانه های مربوطه (راه و شهرسازی، کشور و ...).

8-    نظارت بر ساختمان هایی با ارتفاع بیش از 8 طبقه بر طبق قانون.

9-    انجام پروژه های محوطه سازی، تفکیک زمین، طراحی محله و ...

10-                    برنامه ریزی و طراحی شهرک های گوناگون (مسکونی، صنعتی، تجاری)

11-                    برنامه ریزی و طراحی شهرهای جدید.

12-                    مکان یابی عناصر و کاربریهای گوناگون شهری.

13-                    توانایی راه اندازی و استفاده از سیستم GIS.

14-                    فعالیت گروهی با سایر تخصص ها در پروژه های گوناگون.

15-                    فعالیت در مهندسان مشاور خصوصی و نیمه خصوصی شهرسازی، معماری، راه و ساختمان، طراحی شهری، برنامه ریزی منطقه ای و....

16-                    تدریس دانشگاهی

  ادامه تحصیل

زمینه ادامه تحصیلات در مقطع دکتری در این رشته، چه در خارج و چه در داخل و بویژه بورسیه از سازمان های گوناگون وجود دارد. لازم به ذکر است که رشته شهرسازی در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا در ایران دانشجو می پذیرد. در مقطع کارشناسی، نخستین گروه از دانشجویان رشته شهرسازی در سال 1382 فارغ التحصیل شدند. ولی در مقطع کارشناسی ارشد، این رشته از سابقه طولانی برخوردار است و در مقطع دکترا نیز  فعلا در دانشگاههای تهران و شهید بهشتی انچام می گیرد و دانشجویانی نیز فارغ التحصیل شده اند.

 

 توان مندي ها و ويژگي هاي لازم

دانشجوي رشته ي شهرسازي بايد اطلاعات عمومي خوبي داشته باشد و در دانشگاه نيز به اين اطلاعات عمق و وسعت بيشتري ببخشد. رشته ي شهرسازي نياز به مطالعه ي زياد، کارهاي فيزيکي گسترده و برداشت هاي ميداني بسياري دارد و به همين دليل دانشجو بايد وقت زيادي را به آن اختصاص دهد. هم چنين بايد قدرت تحليل بالايي داشته و در طراحي زبردست باشد. به خصوص دانشجويان رشته ي کارشناسي ارشد طراحي شهري که بايد در طراحي توانا باشند. براي همين در آزمون کارشناسي ارشد اين رشته، امتحان طراحي گرفته مي شود. دانشجوي اين رشته بايد با طراحي و مفاهيم هنري مثل روان شناسي رنگ ها آشنا باشد و در عين حال به مفاهيم تکنيکي و اصول فني کار مثل نقشه برداري، رسم فني، پرسپکتيو، هندسه ي فضايي ، مدل سازي، رياضي و مسايل انساني و علاقه مند باشد و بداند که در طي تحصيل بايد کارهاي تحقيقاتي و عملي بسياري انجام دهد.

 

در سطح کارشناسي از دانشجوي شهرسازي انتظار مي رود که ديد هندسي و درک فضا داشته باشد و بتواند در طراحي، فضا را به صورت دوبعدي و سه بعدي تصوير کند. هم چنين بايد در رياضيات به ويژه آمار مسلط باشد چون جمع آوري و تحليل اطلاعات تحقيقات اين رشته، نياز به آمار و تحليل آماري دارد و در نهايت تسلط به زبان انگليسي و آشنايي با کامپيوتر در دنياي امروز عامل مهمي در موفقيت يک دانشجو است.